Triết lí Phật giáo qua cuốn Về nhà – Phan Việt

ve_nha.jpg

Nhân dịp tôi vừa tặng lại cuốn sách này cho bạn đọc Flownes.com, xin trích lại những đoạn đậm chất Phật giáo trong cuốn sách Về nhà của nhà văn Phan Việt. Bài viết này là các trích đoạn (có nhiều thông điệp khác nhau nhưng rời rạc), nhưng chỉ nhằm giới thiệu các ý niệm được sách đề cập mà có hữu ích cho người trẻ. Các bạn nên mua sách để đọc đầy đủ hành trình của tác giả trong quá trình ”Về nhà” cũng như đi tìm hiểu Phật giáo.

”…

——————————–

Ở đời, người ta gặp nhau không ngoài chuyện ân oán; có ân thì báo ân, có oán thì báo oán. Vợ chồng cha mẹ anh em là do duyên nợ, có duyên thì tụ, hết duyên thì tán.

——————————–

…Càng chứng kiến những chuyện tâm linh và quan sát thế giới bên ngoài, tôi càng hiểu rõ nhân quả là cái chắc chắn có, dù ta có thể không gọi nó bằng từ ”nhân quả”, mà dùng danh từ khoa học nào đó như Quy luật số lớn, hay Định luật hấp dẫn, hay là Quy luật của năng lượng.

Đã gieo nhân, ắt phải có quả, chỉ là gặt sớm hay muộn. Nhân nào, quả nấy. Có điều, người ta rất dễ tưởng nhầm mình không gieo nhân, hoặc gieo nhân tốt mà vẫn gặp quả xấu. Bởi vì nhân không chỉ là lời nói, hành vi hiện ra ngoài, mà gốc đầu tiên là ”Ý”.

Chỉ cần tôi bâng quơ đưa mắt nhìn một người đàn ông, rồi khởi ý thoáng qua trong đầu ”Đẹp trai nhỉ’!‘; vậy là tôi đã gieo nhân để muốn quay lại nhìn thêm một lần nữa; cái nhìn thứ hai gieo nhân cho cái nhìn thứ ba, dài hơn; trong cái nhìn thứ ba có khi đã có tình ý; cái tình ý cộng cái nhìn thứ ba gieo nhân cho cái chân đi tới gần nói một câu, từ một câu đưa đến hai câu…. tôi đã bắt đầu mối quan hệ cùng tất cả các hệ luỵ của nó. tất cả chỉ từ một cái nhìn và sự khởi một niệm bất thiện. Gọi là niệm bất thiện vì nó xuất phát  từ cái gốc là tham…

Gieo các nhân đó, dĩ nhiên gặt hai trong tám cái khổ mà Phật nói: sở cầu bất đắc khổ (muốn mà không được), và ái biệt ly khổ (thích mà phải xa lìa).

Tám thứ khổ: sinh khổ, lão khổ, bệnh khổ, tử khổ, sở cầu bất đắc khổ, ái biệt ly khổ, oán tăng hội khổ (oán ghét mà phải ở cùng), ngũ ấm xí thạnh khổ (khổ do có thân ngũ ấm cảm thọ nóng lạnh).

——————————–

(lời tác giả) Mình sống để làm gì? Cuộc đời mình để làm gì? Chúng ta thường chỉ nói tới đam mê, hoài bão hoặc năng khiếu chứ ít khi nói tới nguyện. Mà kể cả với đam mê, hoài bão,…đa phần chúng ta ít nhiều bị ảnh hưởng bởi những thứ giáo điều về lợi danh của Nho giáo. Chúng ta muốn có danh với đời. Chúng ta muốn làm vẻ vang cho bản thân, gia đình, dòng họ, thậm chí quê hương. Nghĩa là đam mê nào cũng được hình thành trong thế thu nhận thêm vào cho mình, so sánh mình với người khác, chạy theo sự đánh giá của xã hội chứ không phải một thứ khởi lên tự thân, không cạnh tranh, không cần hơn ai, không ngại kém ai. Một thứ ước mơ không có gốc là tham và tranh. Mà cũng chẳng phải ước mơ, một thứ tự biết hiển nhiên.

Có lẽ vì thế mà thiên hạ, có những người dù thông minh tài giỏi đến thế nào cũng không bao giờ làm những việc rung chuyển đời sống, bởi vì tấm lòng họ chỉ đủ che cho họ và một số người xung quanh. Còn có những người có thể làm những việc phi thường, rung chuyển lòng người dù họ tay không, bởi vì tâm của họ khác, nguyện của họ khác.

(lời sư thầy) Nguyện lớn thì sóng lớn. Nguyện lớn thì tâm phải rất lớn.

——————–

Nhà Phật đưa ra Tứ đồng báo: Ơn cha mẹ, Ơn thầy bạn, Ơn Quốc gia xã hội, Ơn Phật, chư Bồ Tát, Chư hiền thánh tăng.

Đa số các gia đình thấy con cái đi tu là việc buồn, nên thường cấm cản, khiến cho nhiều người muốn đi tu nhưng nghĩ đến chữ hiếu với gia đình mà chần chừ không dám quyết. Chúng ta thường chỉ nhìn thấy chúng sinh có hình tướng, nên cả đời chỉ loanh quanh làm vừa lòng vài người trong gia đình, cha mẹ vợ chồng anh chị em bạn bè của đời này mà không biết đến vô lượng chúng sinh trong các cảnh giới vô hình. Họ đều là cha mẹ vợ chồng, thân bằng quyến thuộc của ta trong vô lượng kiếp.

Phật nói hiếu có bốn loại: cận hiếu, viễn hiếu, đại hiếu, tiểu hiếu. Ở lại nhà để đi làm, nuôi dưỡng cha mẹ đời này chỉ là tiểu hiếu. Xuất gia là đại hiếu, vì không những có thể tu tập giúp cha mẹ đời này giải thoát, mà còn có thể báo hiếu với tất cả chúng sinh, với cha mẹ tổ tiên nhiều đời.

IMG_1216

———————————–

Kể cả khi chưa hiểu hoàn toàn, thì tôi cũng nhận thấy có sự khác biệt lớn giữa đạo Phật – với tư cách là một hệ thống những biển chỉ đường để con người thấy sự thật về thế giới và chính mình – với đạo Phật như một hệ thống tôn giáo, tín điều…

———————————

Càng ngày tôi càng thấy tu hành chẳng phải một thứ đạo lộ riêng biệt mà tôi phải chờ đến lúc nghỉ hưu, bỏ hết mọi lo toan đời sống mới có thể bước vào. Tu chính là ở từng việc nhỏ hàng ngày, chính là việc sống đời sống này. Giải thoát cũng thế. Chẳng phải ở thời tương lai, chẳng phải một cái đích xa xôi mà phải ở từng phút từng giây, ngay đây, ngay lúc này. Phút nào có an lạc không phiền não là phút đó giải thoát.

————————————

Kinh Lăng Nghiêm nói mỗi cõi giới chia nhiều tầng khác nhau, tuỳ vào mức độ nặng nghẹ của tình và tưởng. Tình càng nhiều thì càng chìm ở cõi thấp vì tình có tính nặng và u ám, tối tăm. Tưởng nhiều thì lên các cõi trên vì tưởng nhẹ và sáng…. Trong lục đạo luân hồi, chỉ có loài người và súc sinh là có hiện tướng xác thịt. Giữa hai loài, động vật tình nhiều tưởng ít nên chúng chủ yếu vận động bằng cảm xúc bản năng như đói thì cắn giết nhau để ăn, khi dục tâm nổi thì giao cấu.

Còn trong loài người, có người tình nhiều tưởng ít thì sẽ hành xử chủ yếu hành xử theo sân hận, si mê hay tham lam. Người nào tưởng nhiều hơn thì sẽ thông minh, lý trí hơn.

————————

…Thầy thả cái cốc đang nằm trong tay rơi xuống sàn vỡ tan. Thầy bảo ban đầu vốn không có cái cốc. Do có người sinh tâm muốn có một vật để đựng nước uống, có đất, có lửa, có nước, có gió, thế là đủ duyên, người ta nặn, nung, và quy ước gọi là cái cốc. Chưa đủ duyên thì đất đấy, lửa đấy, mà không làm ra được cái cốc. Ta có ý có cái cốc và ta gọi là cái cốc để giao tiếp với nhau cho dễ, rồi ta bèn chấp rằng có một cái cốc thật, nhưng thực ra thì chỉ có ý niệm và tên gọi về cái cốc, còn bản thân vật này không tự gọi nó là cái gì. Nó chỉ là nó. Nó không đẹp, không xấu, không tự gọi nó là gì, không tự định nghĩa, không có ý nghĩa, không dây dưa với bất cứ thứ gì khác.

Với mọi hiện hữu, ta đều có một thế giới khái niệm như thế, thấy chúng có thật như thế… Chứ bản chất mọi thứ đều luôn biến đổi, không tự định nghĩa, không tự có ý nghĩa. Thân, tâm này cũng thế. Thân tâm này không có ai đằng sau cả. Nó vô thường. Không. Vô Ngã.

—————————————–

Nếu mà nói đến chân tâm thì nó không có vọng tưởng, không có phân biệt, không có chấp trước. Nó cũng chẳng có động chạm dục ái gì hết! Đấy gọi là tự tính. Tự tính nó chẳng có lay động, chẳng có nhiễm ô. Phẳng lặng mà lại thường chiếu soi.

—————————————

Trong tu hành thì Phật dạy phải trải qua các quá trình Văn – Tư – Tu – Tín – Nguyện – Hành.Văn nghĩa là nghe, đầu tiên mình cứ nghe đã, rồi mình Tư, tức là mình suy nghĩ xem nó có hợp lí không. Nếu mình thấy nó hợp lí, nó làm mình an, thì mình bắt đầu Tu, nhưng Tu ở đây mới là sửa thôi đã, không phải là đi tu. Khi mình bắt đầu sửa lại thân, khẩu, ý, sửa các thói quen trong cuộc sống của mình sao cho hợp đạo, rồi mình thấy lợi lạc thực sự từ những thay đổi đó thì mình sinh Tín. Có tín rồi, thì mình lại phát Nguyện rộng lớn là mình muốn tất cả chúng sinh khác nữa cũng được an lạc như mình.

—————————————

Y pháp bất y nhất, y nghĩa bất y ngữ, y trí bất y thức, y liễu nghĩa kinh bất y bất liễu nghĩa kinh: Dựa vào pháp, không dựa vào người nói pháp, dựa vào nghĩa, không dựa vào ngôn từ bề mặt, dựa vào kinh thuyết về giải thoát rốt ráo, không dựa vào các kinh phương tiện.

———————————

Pháp ”lục hoà kính” tức ”sáu phép hoà hợp khi cùng sống với nhau”: Thân hoà cộng trụ (thân cùng ở một nơi trụ xứ), Khẩu hoà vô tranh (miệng nói lời nhu hoà, không tranh cãi hơn thua), Ý hoà đồng sự (Ý cùng nhau vì Phật sự), Giới hoà đồng tu (Giới luật cùng giữ), Kiến hoà đồng giải (Các thấy biết thì cùng nhau luận giải),  Lợi hoà đồng quân (Các việc lợi dưỡng thì chia đều nhau hết, không ai được hơn ai, không ai được tích của riêng).

———————————-

Hãy tu tập để trở về với sự an lạc. Tâm có an thì trí mới sáng. Tâm không an sẽ chẳng thấy được gì.

——————————-

Những điều mình đã muốn làm thì hãy cố gắng làm, nhưng nếu khó quá thì còn có pháp tuỳ hỉ. Tuỳ hỉ là vui cùng người khác. Tức là mình để người khác làm, mình tán thán việc làm của họ, vui với việc làm, thành công của họ là được rồi.

…..”

Bạn có thể đăng ký nhận bài mới qua email ở cuối trang để theo dõi blog cá nhân của Mik.

Bình luận

avatar
  Subscribe  
Notify of
Quay về đầu trang