Tại sao nên chọn tiếng Đức là ngoại ngữ tiếp theo? – Phần 2

Tiếng Anh là thường ngoại ngữ đầu tiên của chúng ta. Nhưng nếu bạn đã chinh phục được ngôn ngữ này kha khá, thì bạn sẽ chọn ngôn ngữ nào tiếp theo để học? Có người học tiếng Trung để xem phim chưởng, có người học tiếng Hàn vì thích sự dễ thương… Nhưng nếu bạn muốn một thứ ngôn ngữ có thể thực sự thay đổi tư duy và con người mình, thì hãy chọn tiếng Đức!

Phần 2: Tiếng Đức phức tạp … để làm gì?

Không biết có bạn nào giống tôi không, sau khoá học tiếng Đức đầu tiên (ở Hà Nội), tôi liền… chạy thẳng về nhà và quyết định không bao giờ học nữa! Đó là sau khi quá choáng voáng với cái bàn cái ghế cái cửa… mỗi thứ một giới tính mà tôi không thể nhớ được. Sau một năm tôi lại quyết quay lại vì niềm hứng thú với ngôn ngữ này vẫn quá lớn. Kể từ đó trở đi, phần lớn thời gian ngồi học của tôi là… đập bàn đập ghế vì không thể hiểu nổi cái sự phức tạp của ngôn ngữ này.

Nhưng tại sao tiếng Đức lại cần phức tạp ”một cách phức tạp” như vậy?

Hôm trước ,cô giáo vừa cho chúng tôi làm bài tập chia động từ, mà có bài lên tới 5 động từ trong một câu. Kiểu như ”Tôi đáng-đã-sẽ-chắc-may ra-làm cái này cái kia”. Ngồi đếm động từ thôi đã mệt rồi. Ấy thế mà phải phân loại lí do dẫn tới hình thái của câu đó thì nó phức tạp thế nào cơ. Nhưng cũng lúc này, thì sự lô-gic trong tiếng Đức hiện ra rất rõ với tôi, như có một ánh sáng vụt lên trong đầu vậy. Sự rắc rối bấy lâu nay khi ghép lại thì giờ bỗng trở nên hợp lí vô cùng, không hề bị nhàm chán theo kiểu học thuộc. Ở giây phút ấy thì mọi hệ thống mà tôi đã học từ trước đột nhiên ăn khớp nhau một cách kì lạ, tất cả đều gắn kết một cách hết sức có lí và rõ ràng. Tôi là kiểu người lúc nào cũng hỏi ”tại sao lại thế?”. Và khi học đủ đến mức ráp các mảnh vô lí ấy lại, thì tôi mới nhận ra sự có lí của tổng thể. Điều này giống y hệt khi sử dụng một sản phẩm của Đức, hoặc một dịch vụ ở đây. Lúc đầu luôn có cảm giác nó vô lí với lô-gic của mình, đi ngược với bình thường mình thấy. Nhưng khi trải nghiệm đầy đủ tới phút cuối thì luôn luôn phải nói: ”À! ra thế!”.

Thật tiếc là Mik không thể giải thích như cô giáo đã giảng để bạn cũng hiểu rõ sự phức tạp ấy. Tuy nhiên, hãy đọc phần dưới đây, bạn sẽ hiểu sự phức tạp này thú vị ra sao và nó mang tới điều gì cho người học.

Học ngoại ngữ không đơn thuần là gọi một thứ với cái tên khác. Việc học ngôn ngữ mới sẽ góp phần mạnh mẽ thay đổi tư duy, góc nhìn thế giới và tâm hồn của của chúng ta. Đã có rất nhiều nghiên cứu khoa học chỉ ra tác động của việc học ngoại ngữ tới con người thế nào. Cũng như mỗi ngôn ngữ lại mang lại sự khác biệt ra sao.

Đừng xem clip này! vì xem xong nó khiến bạn phải học ngay một ngôn ngữ mới đấy!

Tiếng Đức gọi mặt trời là giống cái, mặt trăng là giống đực. Nhưng tiếng Tây Ban Nha lại ngược lại (bật mí là lúc bạn đọc bài viết này là Mik đang ở Tây Ban Nha để kiểm chứng). Và khi mô tả một hiện tượng với hai giới tính trái ngược nhau, họ cũng dùng các tính từ ”nữ hoá” hoặc ”nam hoá” cho những hiện tượng đó. Như vậy, góc nhìn của người nói ngôn ngữ đó cũng khác nhiều.

Chính bạn cũng tự cảm nhận được là: một người có ngôn ngữ thứ hai thì có sự khác biệt thế nào. Hoặc chính mình khi suy nghĩ bằng hai ngôn ngữ thì tư duy cũng khác nhau ra sao. Như vậy, nếu giải thích được sự phức tạp của tiếng Đức, thì vô tình chúng ta cũng đang rèn tư duy để nó hệ thống hoá được các vấn đề trong cuộc sống. Đây là lí do mà bạn thấy hệ thống Giờ mở cửa, hoặc cách người Đức làm việc chính xác qua hoạt động thường ngày ra sao.

Trong cuốn ”Through the language glass – Why the world looks different in other languages” của Guy Deutscher, có nói:

 ”Ngữ pháp của một số ngôn ngữ không đủ lô-gic để diễn đạt những ý kiến phức tạp. Nhưng tiếng Đức thì khác, nó lại là một phương tiện lí tưởng cho việc hình thành những tri thức triết học chính xác nhất. Tiếng Đức cũng là một ngôn ngữ đặc biệt có thứ tự tổ chức, đó là lí do tại sao người Đức lại có tư duy hệ thống chặt chẽ như vậy…”

Để dễ tưởng tượng thì hãy nghĩ tới cái ô tô chẳng hạn, ngôn ngữ đơn giản chỉ nói chung chung nó là cái ô tô, còn ngôn ngữ phức tạp có thể mô tả nó chi tiết nhất có thể mọi bộ phận bên trong nó.

Hồi cắn bút suy nghĩ xem nên chọn Mĩ hay Đức, Mik đã quyết định sẽ chọn Đức. Một lí do quan trọng là vì tôi tin rằng: không phải tự nhiên mà những triết gia, nhà khoa học, nhà tâm lí học, đại thi hào,.. bậc nhất thế giới lại xuất phát từ Đức, nào là Einstein, Freud, Marx, Engel, Goethe, Bach, Martin Luther... Rồi bạn biết đấy, số người đạt giải Nobel trên thế giới từ Đức cũng thuộc top đầu. Hoặc vô số các nhà khoa học khác đến từ các nước nói tiếng Đức như Áo, Thuỵ Sỹ… (Dù vậy, không có nghĩa là ai nói tiếng Đức cũng thành Einstein). Họ không ít thì nhiều có sự ảnh hưởng bởi tiếng Đức trong quá trình nghiên cứu và sáng tác của mình.

Chính bởi tiếng Đức có sự ưu việt trong việc mô tả các hiện tượng, khiến nó trở nên rõ ràng. Khi mọi thứ càng được diễn đạt rõ ràng, thì càng dễ dàng phân tích và hiểu các hiện tượng này.

——————————–

Vậy cụ thể là tiếng Đức ưu việt thế nào?

Tiếng Đức có những từ rất dài để mô tả kỹ lưỡng và bóc tách một hiện tượng mà ngôn ngữ khác chỉ có thể nói chung chung. Hồi ở Việt Nam, tôi nhờ cô đồng nghiệp in giúp một tờ giấy gửi từ Đức về, cô ấy in xong liền hốt hoảng: ”ôi, máy lại bị nhiễm vi rút rồi (làm loạn phông chữ), để em in lại cho chị”. Hoá ra làm gì có con vi rút nào, chỉ có người Đức tạo ra các từ dài ngoằng thôi.

Mà một từ tiếng Đức thì dài được đến cỡ nào?

Có thể đến cỡ này là cùng:

”Grundstücksverkehrsgenehmigungszuständigkeitsübertragungsverordnung”

hay từ này:

Donaudampfschiffsfahrtsgesellschaftskapitänskajütenschreibtischflaschenhalter

hay từ này nữa:

Rindfleischetikettierungsüberwachungsaufgabenübertragungsgesetz

(Nếu dùng điện thoại có thể màn hình của bạn không đủ để nhìn hết độ dài của từ này). Các bạn có thể google dịch nghĩa của nó, về cơ bản nó có thể đại diện cho một vấn đề với đầy đủ bên liên quan.

Mấy từ này Mik trích nguồn từ các bình luận dưới một clip hài hước.

Nếu có chút tiếng Đức và tiếng Anh thì xem clip sẽ thấy nó hài lắm nhé

————————————-

Nhưng đồng thời, tiếng Đức cũng có những từ rất ngắn để mô tả những hiện tượng mà các ngôn ngữ khác phải dùng cả câu để thể hiện. Ví dụ:

IMG_2453

Schadenfreund (cười trên nỗi đau khổ của người khác)

 

IMG_2457

Erklärungsnot

 

IMG_2473

Futterneid

———————–

Hơn cả, ngoài tác động tư duy, học tiếng Đức phải hiểu văn hoá Đức: sự đúng giờ, nghiêm túc, chính xác… nhờ vậy, tác động không nhỏ tới thói quen và hành xử của chúng ta.

Nếu bạn đã đọc bài Cách để người Đức chính xác thì bạn sẽ nhận ra có sự tương đồng với cách người Đức giao tiếp sau đây:

 

Wohnungsmarkt_Fotolia_521x230.jpg
Một mẩu quảng cáo cho thuê nhà ở Đức chỉ với số và viết tắt – nguồn ảnh

 

 

Đây là một mẩu quảng cáo cho thuê nhà rất phổ biến mà khi học tiếng Đức bạn sẽ được dạy. Nó trông như bảng mật mã (mà quả thật là thế). Các ký hiệu về thông số của căn nhà giúp người đọc nhanh chóng nắm được các thông tin và so sánh. Việc mã hoá này để người Đức tối đa hoá sự chính xác và sự nhanh chóng, đảm bảo năng suất cao.

 

————————

Ngoài ra, có những bài học đắt giá trong cách suy nghĩ và cư xử mà Mik rút ra từ việc học tiếng Đức:

Tất cả mọi thứ đều phải có qui tắc, nhưng phần lớn là trường hợp đặc biệt không theo các qui tắc nào. Có lẽ đây là bài học lớn nhất mà ngữ pháp tiếng Đức chỉ ra cho tôi thấy. Một mặt, cái gì cũng có thể là trường hợp cần xem xét kỹ vì nó có thể không theo quy luật chung. Mặt khác, cuộc sống hoá ra thà có những qui tắc rõ ràng để cùng tuân theo, còn hơn là phải chạy theo ý thích của mỗi người khác nhau một cách vô căn cứ, khiến ta rất choáng váng và luôn bị làm sai, giống như tôi hay làm sai các động từ bất qui tắc vậy.

Một nửa sự thật không là sự thật, với tiếng Đức, một nửa câu nói không có ý nghĩa gì cả. Bạn cần nghe người khác nói đầy đủ hết câu vì các động từ thường xuyên được đẩy xuống cuối câu. Cái gì cũng phải đến phút cuối mới nhìn được ý nghĩa thật sự.

Chính bởi sự phức tạp rất có lí của mình nên học hời hợt sẽ chẳng có nghĩa lí gì. Chị họ của Mik đã ở Đức 16 năm vẫn thường mua sách tiếng Đức về đọc thêm vì cảm giác vẫn rất nhiều thứ trong hệ thống này cần phải hiểu. Chồng tôi cũng vậy, thậm chí sưu tầm một tủ sách này. Tôi có cảm giác là học ngôn ngữ này khiến ai cũng phải cố gắng nghiên cứu như một nhà khoa học vậy. Đây là lí do mà có thể bạn tự cảm thấy hình như mình trở nên suy nghĩ có hệ thống và lô-gic hơn sau khi học đủ sâu để hiểu được hệ thống tiếng Đức vận hành.

Việc học tiếng Đức thôi đã đủ phức tạp, nhưng là tiền đề rất quan trọng cho nền giáo dục Đức. Việc học chuyên ngành ở Đức luôn thuộc nhóm khó. Ví dụ các bạn theo chương trình Erasmus có cơ hội học cùng lúc nhiều trường khác nhau ở châu Âu nên họ có thể so sánh được độ khó của cùng ngành ở các trường khác nhau, không ít người nhận xét rằng học ở Đức rõ ràng là khó hơn các nước khác. Khó ở nội dung là một chuyện, nhưng các thầy cô cũng yêu cầu rất cao. Trong một bộ phim thực tế về một người Đức đang làm việc cho tờ báo lớn ở Mĩ kể rằng, hồi anh đi học ở Đức, giáo sư hầu như đều không duyệt bài làm của anh, vì thế luôn phải cải thiện rất vất vả. Và những khi bài xuất sắc nhất là lúc thầy nói ”ừm, bài này không có vấn đề gì”.

Cánh cổng đại học ở Đức phần lớn mở ra miễn phí hoặc học phí rất thấp để ai cũng có cơ hội học. Nhưng để qua cửa ải của các thầy cô thì nó nhỏ giọt như cà phê phin vậy. Chuyện sinh viên trễ nhiều năm hoặc không bao giờ ra trường, hoặc bỏ giữa chừng cũng dễ hiểu. Ra trường không chỉ cần bản lĩnh tri thức mà còn cần bản lĩnh sống. Tôi từng gặp một anh bạn người Đức đau khổ ở mức trầm cảm vì phân vân có nên bỏ trường không. Là con người thì không hoàn hảo, mà muốn trở thành người tạo ra các sản phẩm ở mức tiệm cận hoàn hảo ở Đức thì phải trả cái giá không rẻ như thế.

Ở Đức, nếu không hiểu bản chất, nếu chỉ học vẹt lấy lệ là điều không thể đỗ. Thậm chí không chăm chỉ thì cũng không qua được các môn. Điều tuyệt vời là người Việt ở Đức rất nhiều bạn giành các thành tích cao trong học tập, còn hơn cả người bản xứ. Đặc biệt, nhóm con em người Việt có bố mẹ là Việt Kiều rất hay thuộc nhóm đứng đầu trường. Mik tin rằng người Việt rất thông minh, cần cù, có ý chí, vậy nên nếu có một nền giáo dục chất lượng, những phương pháp học khoa học có hệ thống thì chúng ta hẳn sẽ vượt trội hơn các nước khác.

Vì thế, tại sao không chọn tiếng Đức để có thể thử nâng cao tư duy của mình? Hoặc chúng ta có thể cân nhắc đây là một ngoại ngữ cho con mình, vì các em bé có thể luyện tập hình thành một tư duy mạch lạc từ nhỏ nhỉ?

———————–

Trong những bài tiếp theo, với kinh nghiệm đã học ngôn ngữ thứ 3, Mik sẽ giới thiệu các phương pháp học ngoại ngữ với hiệu ứng hình ảnh rất độc đáo, được truyền cảm hứng từ một phương pháp học ở Đức. Đăng ký theo dõi qua Email hoặc Facebook ở cuối trang để nhận thông báo các bài viết này nhé!

Phần 1: Sự phức tạp của tiếng Đức

6
Bình luận

avatar
  Subscribe  
Notify of
trackback

[…] Tại sao nên chọn tiếng Đức là ngoại ngữ tiếp theo? – Phần 2 […]

Việt Võ
Việt Võ

Rất mong chờ phần 3 của chị Mik. Đang học tiếng Khmer mà khi đọc xong bài như muốn bỏ ngang để học tiếng Đức 😅😅😅

long vũ
long vũ

hay lắm bạn :))

Quay về đầu trang